el Greco ή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος

   Ο Δομήνικος (= Κυριάκος) Θεοτοκόπουλος, έλληνας ζωγράφος από την Κρήτη, που ως βενετοκρατούμενη περιοχή ήταν τόπος συνάντησης της βυζαντινής παράδοσης και του δυτικού αναγεννησιακού ρεύματος, σπούδασε ζωγραφική στην Ιταλία (Βενετία, Φλωρεντία) και έζησε πολύ και διέπρεψε ως ζωγράφος της Αναγέννησης στην Ισπανία, γνωστός, κυρίως, με την ονομασία "ο Έλληνας" - "el Greco".

"η Παναγία με το βρέφος"  "Παναγία και βρέφος"   Επηρεασμένος από τη βυζαντινή αλλά και από την (ιταλική) αναγεννησιακή τεχνοτροπία,   δημιουργεί ένα τελείως προσωπικό στυλ.

  Ένα χαρακτηριστικό της τεχνοτροπίας του είναι τα κάπως μακρόστενα σώματα, πρόσωπα  και άκρα των εικονιζομένων προσώπων.    "Ιωάννης ο Βαπτιστής" : "ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής"

"Άγιος Ανδρέας" :  "ο Άγιος Ανδρέας" - "ο Άγιος Ιωάννης"  "Άγ. Ιωάννης ο ευαγγελιστής"

και "ο Άγιος Πέτρος"" Άγ. Πέτρος"            " Άγ. Παύλος" : "ο Άγιος Παύλος"

"η Αγία Μαγδαληνή":     "Αγία Μαγδαληνή"

           Ένα άλλο στοιχείο του μανιερισμού αποτελεί η μη οργανική σχέση των εικονιζόμενων προσώπων με τον περιβάλλοντα χώρο· οι άνθρωποι δεν έχουν στενή σχέση με το έδαφος κάποιες φορές, όπως στο έργο 

"η έβδομη σφραγίδα", εμπνευσμένο από την Αποκάλυψη του Ιωάννη:

"έβδομη σφραγίδα" ή στον πίνακα "στον κήπο της Γεσθημανή":"η προσευχή του Ιησού"

"ο Άγιος Σεβαστιανός" :  " Άγ. Σεβαστιανός"         "Ευαγγελισμός" : "ο Ευαγγελισμός":"ευαγγελισμός"Greco-traders.jpg (48782 bytes) : "η εκδίωξη των εμπόρων από το Ναό"

"ο χλευασμός του Χριστού":   "ο εμπαιγμός του Χριστού" (ο πορφυρός χιτώνας υπερτονίζει τη μορφή του Χριστού, ενώ δύο γυναίκες κοιτάζουν με τρόμο την προετοιμασία του σταυρού με τα καρφιά ...)

"ο Χριστός φέρων τον σταυρό του μαρτυρίου" : "ο Χριστός φέρων το σταυρό του μαρτυρίου του"       "σταύρωση" : "η σταύρωση" "το  Άγιο Μανδήλιο" : "το άγιο μανδήλιο"                   "Αγία Τριάδα"   : "η Αγία Τριάδα"

"η αποκαθήλωση και ο θρήνος" : "Αποκαθήλωση"              

           Greco-anastasi.jpg (41485 bytes) : "η Ανάσταση"

 " η Βασίλισσα των ουρανών" : "η στέψη της Παναγίας στους ουρανούς"

          Το Τολέδο απεικονίζεται και πάλι στο βάθος του πίνακα "ο Λαοκόων". Το θέμα του πίνακα εμπνευσμένο από την αρχαιοελληνική παράδοση:

 "ο Λαοκόων και η τιμωρία του"  πίνακας από τους λίγους που ξεφεύγουν από την έκφραση του θρησκευτικού συναισθήματός του.

 el_greco_laocoon_λεπτομέρεια (: λεπτομέρεια από τον πίνακα με ένα από τους γιους του Λαοκόοντα που απεγνωσμένα προσπαθεί να αποφύγει το μοιραίο δάγκωμα του φιδιού) Οι μορφές ζωγραφίζονται με παχύ γαιόχρωμο μίγμα και ορίζονται μόνο από το φως και τη σκιά, χωρίς σαφή όρια και περιγράμματα. Έτσι δίνουν την εντύπωση ότι πάλλονται στο χώρο, ότι τρέμουν από εσωτερική ένταση.

    Ως πρότυπο για το έργο αυτό ο Θεοτοκόπουλος είχε το γλυπτό σύμπλεγμα της ελληνιστικής εποχής που φυλάσσεται στο Μουσείο του Βατικανό και τον είχε εντυπωσιάσει, κατά το πέρασμά του από την Ιταλία, με τη δραματικότητά του και το δυναμισμό της όλης σύνθεσης. Όμως οι διαφορές είναι εμφανείς στη σύλληψη του θέματος· μπορείτε να τις εντοπίσετε;

Λαοκόων - γλυπτικό σύμπλεγμα

http://www.abcgallery.com/E/elgreco/elgreco.html

line5.gif (1235 bytes)


Χαλούλος Παναγιώτης

01/12/2001